• رنج باغبــان
  • جدل در ملکوت
  • دهقــــان نـــامه
  • گــــدا نــــامه
  • حماسه ظلمت شکن
  • حمــاسه خاوران
  • حماسـه هیزم شکن
  • لالــه های قافلانکوه
  • امیـــر کبیـــر
  • خـــادم نـــادم
  • چنین گفت بودا
  • آلبرت شوایتزر
  • کلیات بسیج خلخالی

در باب حماسه هیزم شکن

بسیج خلخالی خالق اثر معروف حماسه هیزم شکن است

در سال 1345 این کتاب به عنوان نامزد جایزه ادبی نوبل معرفی می گردد به دلیل اینکه کتاب به زبان فارسی نوشته شده بود در کمیته نوبل مورد بررسی قرار نگرفت ولی دانشگاه تهران که یک مرجع مهم علمی بود این اثر را مستحق دریافت این جایزه دانسته است.

 

استاد عبدالله باقری (فرزانه ‏پور) متولد 1292 در تهران است و یکی از اساتید بنام هنر تذهیب ایران زمین است که تذهیب اثر معروف حماسه هیزم شکن از شاهکارهای او محسوب میشود .

 

استاد محمد تجویدى متولد سال ۱۳۰۳ در تهران، فرزند محمدهادى تجویدى، استاد نقاشى هنرهاى زیبا و از شاگردان کمال ‏الملک نقاش بزرگ قاجار بود.

محمد تجویدى حدود صد و بیست جلد کتاب از دیوان‏ هاى شعراى ایران همچون سعدى، حافظ، بابا طاهر عریان، فردوسى و دیگران را به تصویر کشیده است.

تجویدى تصاویر کتاب حماسه ‏ى هیزم ‏شکن اثر بسیج خلخالى را بهترین اثر خود مى ‏انگارد.

حاضرین در سایت

ما 47 مهمان آنلاین داریم
خانه رنج باغبان خودباخته
خودباخته مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
چهارشنبه, 14 تیر 1391 ساعت 19:17

خودباخته

 

پی پروردن گل پیشه کردم باغبانی را                      به  طفل خار  در  گهوارۀ  دل  مهربانی  را

چشیدم طعم نافرزانگی های جوانی را                      چه سود از آزمون چون دادم از کف زندگانی را

 

جوانی گنج پنهان است بشناس این جوانی را

مده بر دست هر عیار نقد زندگانی را

 

جوانا، بشنو از این دی جوان قد کمان گشته         گلَش  تالان،  دلش  نالان  بهارانش  خزان  گشته

ز نیش خارها با مرغ شب هم داستان گشته       به زاغان باغ و گل واهشته خود بی آشیان گشته

 

به دریای هوس با زورق رویا سفر کرده

به طوفان غم دل آزمودم ناوبانی را

 

ترا بَخشَم من آن گنجی که از کف رایگان دادم                    عطای  بی  قرین  کردگار  لامکان  دادم

کلید  گنج  بی رنج  عظیم  و شایگان  دادم                       به کف بار دگر ناید قرینش در جهان دادم

 

غنیمت دان عزیزا این گرانِ رایگانی را

که نتوان دید دیگر آن غریب کاروانی را

 

اگر  خضر  خرد  را  مستشار خویش  میکردم           علاج  اینهمه  سرگشتگی  از  پیش  میکردم

نه این بیچاره دل را پر غم و تشویش میکردم           نه شهد و نوش عمر و زندگی را نیش میکردم

 

نه بر بی حاصلیّ عمر رفته غبطه و حسرت

نه زانو از تاسّف در بغل این نوحه خوانی را

 

کنون  هر  لحظه  آن  ایثارها  و آن  فداکاری           تحمّل بر همه آن سخت جانی ها و غم خواری

همه اختر شماری ها و شب تا صبح بیداری         مجّسم  میشود  در  دیدگانم  آن  همه  خواری

 

فتد بر زانوانم لرزه از آن ساده انگاری

که باور کردم آن سوداگری های زبانی را

 

به بین پیرانه سر ز آن زخم تاول ها چه بردارم       چه سایه زان مُدامین سایه بانی ها به سر دارم

چه  جز  خار  ندامت  زان بهاران بر جگر دارم           منم آن  باغبانی  کز  جوانی  غم  ثمر  دارم

 

به دشت تفتۀ شوق و هوس بذرِ وفا کِشتم

به مرز و بوم افسون آزمودم دشت  بانی را

 

ندانستم حیا باشد امانت دار زیبائی                       نه طنّازی نه رعنائی نه شهلائی نه شیدائی

عنان دل چو از کف داد گل افتد به رسوائی              دگر بر ساقط رسوا چه امروزی چه فردائی

 

هر آنکو در قمار زندگی شد خام و سودائی

به جولانگاه گرگان آزماید گّله بانی را

 

ز همّت  مرد  مردانه  کمر  بستم  بدامانم                  نثار مقدمش  کردم  گهر  گر  داشت  مژگانم

نه قید غنچه گلهای دگر در باغ و بستانم                   نه پروائی ز گلچینی نه باک از هستی جانم

 

عنان عقل را دادم بدست ساربان دل

کنون بینم سزای توسنیّ و بدعنانی را

 

فغان  کردم  که زیبائی  عطای  کردگارستی              نه  ضرب  سکۀ  ابلیس  در پای  قمارستی

به زیبایان بسی پند از حکیمان یادگارستی              کند آویزۀ گوش، هر آن گل هوشیارستی

 

تو گوئی این نصیحت نعره بر گوش حمارستی

که سودائی نیارد جز تمنّاهای آنی را

 

برایش قصّه ها از پاکی پیک صبا گفتم                  ز گلبانگ  نجیب  هدهد  شیرین  ادا  گفتم

ز معصومیّت چشمان آهوی خطا ، گفتم                حکایت ها ز بلقیس و سلیمان و سبا گفتم

 

فروغ چشم شهلایت بود شمع بسی شبها

مبر از یاد شب های دراز ناتوانی را

 

صلا دادم که حُسن گل بدو فیض خدا باشد          کمین هر چه زیبائیست صف تا صف بلا باشد

دریغا  گر  گل  زیبا  به  نخوت  مبتلا باشد             که زیبا از غرور حسن  خود  محو و فنا  باشد

 

ربایند از کفت رندان اگر یکدم شوی غافل

بدان سرعت که باد مهرگان برگ خزانی را

 

عفاف و شرم و زیبائی سه یار توأمانستی               یکی بی دیگری از بهر هر گل خصم جانستی

جمال  بی  کمال  و شرم چون باد خزانستی          حریم  پاک  گل  با  این دو دربان در امانستی

 

کمین کرده غزالا، بهر صیدت خیل گل چینان

مبادا دانه گیری دامهای  مهربانی را

 

جمال  گل  به  گلزار  جهان  فیض  بهارستی           نه  بر  دیوان  اهریمن  نقوش   زرنگارستی

شکوه غنچه و گل پاکی و شرم و وقارستی        حیا و شرم و عفّت بهرشان روئین حصارستی

 

چنان دان قطرۀ باران چکد بر صخرۀ سمّا

و یا بر پرده های گوش کر لحن اغانی را

 

جوانا ،  ساده  انگاری  بلای  جان  من  گشته        جهان  و زندگی از بهر من  بیت  الحزن گشته

پس از عمری مرادت با  غم از زاغ و زغن گشته       نصیب ساده دل تنها نه من رنج و محن گشته

 

فریب صحنه سازی های عیّاران مخور جانا

بگوش هوش بشنو در بدایت لن ترانی را

 

الا،  ای  باغبان  از  ساده  انگاری  حذر  باید           حریم  پاک  باغ  و گل مصون از  رهگذر  باید

نگهبانی ز معصومان دو بینا چشم سر باید            که از اندک تغافل بس عذاب و شور و شر زاید

 

مشو ای راعی عاقل ز حفظ برّگان غافل

که گیرد عاریت گرگ از تو شولای شبانی را

 

مده  بر  خلوت  گل  راه زاغان دژم خو را              که آلاید دل و اندیشۀ گلهای خوشبو را

بدرّد از خباثت نای بلبل های خوشگو را               شبانا دور دار از شرزه گرگان برّه آهو را

 

ز دل مشغولی ناطور گردد گل اسیر دل

به حفظ حرمت او سهل مشمر دیده بانی را

 

ندانستم که طفل خار عاری از وفا باشد              گل  مغرور  زیبا  دور از آزرم  و حیا  باشد

دلِ  زندانیِ  آیینه  کی  یاد  خدا   باشد          کجا درگاه شیطان مأمن صدق و صفا باشد

 

گره از طرّۀ هرگل مزن برپای طفل گُل

که عمری گِل به سر مانی عزای باغبانی را

 

گمان بردم جوانی طول عمر جاودان دارد          و یا چون گنج باد آور بهای رایگان دارد

ندانستم  جوانی  طبع  ابر  آسمان  دارد          بگوش  توسن  تندر  درای  کاروان  دارد

 

به سر بالائی این راه پیمائی چو وامانی

عصا کوبد به فرقت کاینت کیفر سخت جانی را

 

ز  خامیّ  و  صفای  باطن   و از  ساده  انگاری    پی  بالندگیِ  او  کشیدم  ذلّت  و  خواری

نبود اندیشه ام جز رشد او در خواب و بیداری       ز من ایثار و جان بازی ازو رندی و عیّاری

 

به بین یک رنگی این ساده باور یار جانی را

دو رنگی های آن یار دغل باز زبانی را

 

عنان عقل را آن کس که بسپارد بدست دل        ستاند عاقبت از ساده لوحی ناز شست دل

شکست باغبان ساده دل باشد شکست دل        هر  آن  افتاد  لِه  شد  از  فراز داربست  دل

 

عنان عقل را مسپر به طفل بند باز دل

نداند طفل بازی گوش رسم زندگانی را

 

ندانستم که دل بازی تبه سازد جوانی را           براندازد  ز  پی  بنیاد  کاخ  زندگانی را

هوس  نابود  گرداند   اساس  کامرانی را           نشاند در عزای غم عروس شادمانی را

 

اگر در کار می بستم بهاران کاردانی را

چه غم از زرد روئی های جانکاه خزانی را

 

گران  گنج حیاتم را فدای  روی گل کردم           تبه  عمر گرامی  بهر  رنگ  و  بوی گل کردم

زلال چشمه سار آرزو در جوی گل کردم            به رویم هر چه بُد آبی بر آب روی گل کردم

 

به بازار هوس بردم عبث این گنج کانی را

درین مکّاره خاکستر زدم زرّ جوانی را

 

به طفل خار در گهوارۀ دل نوش جان دادم         بدان بی چشم و روی هار مغز استخوان دادم

چه  ها  از  مهربانی  ها  بدان  نا مهربان دادم       گرامی تر  نبد  ز آن  در  بساط  مهر آن  دادم

 

کجا تاوان ستانم غبن این بازارگانی را

به دشت گلّۀ گرگان کیفر آهو چرانی را

 

صلا  دادم  امانت دار  زیبائی  حیا  باشد       نه  در هر گلفروشی جلوه  و ناز  و ادا باشد

به سفله نقد جان ایثار کردن کی روا باشد       هر آنکو ساده دل بازد، جفا بروی سرا باشد

 

ندانستم که زیبائیّ نادان خود بلا باشد

که وارث ارج نگذارد سهام رایگانی را

 

گُل دل باز در سر عقل ها را زیر و رو سازد       به  روی  قهرمانان  آب روها  آب جو  سازد

هوای  زندگانی  را فضای های  و هو  سازد        قبایل با قبایل تشنه بر خون چون عدو سازد

 

دزیره میکشید افسار آن دل داده از کف را

چو آن عیّار یونانی سکندر خان جانی را

 

گل مغرور خوی و خصلت رنگین کمان دارد     به  سر سودای عشق گاه این  و گاه آن دارد

گهی  دل  در  هوای  میزبان  گه  میهمان دارد    نهان  با مزدک و دل بسته با نوشیروان دارد

 

چنان جانوسیار و ماهیار از خام انگاری

کشد بیهوده سنگین بار ننگ بدگمانی را

 

چه سرسختانه با فردای خود کین نهان دارد       به هر چشمک فراوان تیر غمزه در کمان دارد

برای  صید  دل ها  هر  گذرگه  دیدبان  دارد     چنین  عیّار  کی  پاس  جفای  باغبان  دارد

 

منه  دل بر دورنگی های آن عیّار هر جائی

که نشناسد چنین عیّار ارج زندگانی را

 

گمان بردم که زیبائی به گل فیض خدا باشد              گل زیبا به گلشن مظهر صدق و صفا باشد

عفیف و ساده و سرمشق آزرم و حیا باشد              منیع  الطبع  را دو منبع  مهر و وفا  باشد

 

ندانستم عذاب این بلای آسمانی را

که جز آیینه ها زو کس ندیده شادمانی را

آخرین بروز رسانی در یکشنبه, 19 آذر 1391 ساعت 06:14